Giảng's Blog – Lời quê

Đạo Khổng và đạo Lão

Posted in Văn hóa - Nghệ thuật by ttgiang on 05/01/2010

Trong lịch sử cổ đại Trung Quốc có một nhân vật mà nhiều người biết là Lão Tử, người sáng lập ra Đạo Lão từ hơn ngàn hai trăm năm nay. Thân thế và sự nghiệp của ông ngày nay làm điên đầu biết bao nhà sử học, nhưng học thuyết của ông để lại thì ảnh hưởng sâu rộng đến toàn bộ Đông Á ngày nay. Đạo của ông khuyên con người hãy rủ bỏ những gì kiểu cách, để sống một cuộc sống thoát tục, gần với thiên nhiên, coi thường vật chất, danh vọng, tiền tài, và cả những phép tắc mà xã hội đặt ra.
Khổng Tử

Ngày nay coi phim ảnh Trung Quốc, các bạn thường thấy những nhân vật chán ghét cuộc sống, lánh xa trần thế ẩn cư vào những nơi thâm sơn cùng cốc, chuyên tu bản thân,…và hẳn nhiên ..trở thành Thần Tiên. Việc trở thành thành tiên, hẳn nhiên chỉ là ở trí tưởng tượng của con người, vì không ai biết Thần Tiên là ai, hình dáng thế nào, mặt mũi ra sao. Người ta chỉ biết đó là những người thoát tục với trần thế, phép thuật vô song. Nhưng đó là khát vọng của những người theo đạo Lão có một cuộc sống yên bình với thời cuộc.

Đối lập với Đạo Lão cổ súy việc gần gũi tự nhiên là Đạo Khổng, hay còn gọi là Đạo Nho do “vạn thế sư biểu” – người thầy của muôn đời Khổng Tử sáng lập ra. Đạo Khổng đề cao những giá trị đạo đức như tôn ti trật tự, có trên có dưới, việc tu thân tích đức hay hệ thống lễ nghi cấp bậc của xã hội. Đó là các mối quan hệ vua – tôi, cha – con, vợ chồng đều phải tuân theo những chuẩn mực nhất định. Tôi phải trung với vua, con phải nghe theo cha, cha mẹ đặt đâu con phải ngồi đấy hay lấy chồng thì theo chồng. Con người phải không ngừng hoàn thiện bản thân, để thực hiện đúng bổn phận mà ông trời đã ban cho họ. Họ phải tu thân tích đức, phải sống trong một chuẩn mực đạo đức, phép tắc mà xã hội đã đề ra.

Hơn hai ngàn năm từ lúc ra đời và phát triển, nhưng Đạo Khổng vẫn chi phối toàn bộ thế giới quan của Đông Á.

Vì đạo Khổng theo khuôn phép, nên các chế độ cai trị ngày xưa thường lấy Đạo Khổng làm quốc giáo, để bắt thần dân của mình sống theo những khuôn mẫu có sẵn. Đó là tôi thì trung với vua, con phải nghe lời cha, vợ phải luôn luôn theo chồng. Tất cả đều trong khuôn khổ. Những lực lượng đối lập chán ghét cái cuộc sống đó nên thường lấy Đạo Lão làm vũ khí để chống lại sự bức bối đó.Họ chủ trương sống ngoài thế sự, phép tắc, tôn ti xã hội.
Lão Tử

Ngày nay, trong bản thân của mỗi người, đều có một chút ảnh hưởng của Đạo Khổng, một chút Đạo Lão. Chúng ta học tập, trui rèn bản thân, làm việc để thăng tiến trong sự nghiệp, thực hiện bổn phận với gia đình, xã hội, là những ảnh hưởng tích cực từ Đạo Khổng, vì Đạo Khổng đề cao việc tu thân của một chính nhân quân tử trong mọi mối quan hệ xã hội. Một khi bạn chán ghét cuộc sống, thế sự, muốn rủ bỏ tất cả, tiền tài danh vọng, chỉ muốn sống theo những gì mình nghĩ, thì đó là Đạo Lão đã lấn át con người của bạn. Đạo Lão muốn bạn trở về với thực chất con người bạn, về cõi vô vi, không có gì có thể chi phối bạn, ngoại trừ bản thân bạn và thiên nhiên. Đạo Lão muốn bạn gần hơn với những gì bạn suy nghĩ, không vì ức chế những gì xung quanh theo một định mệnh, hay theo những chuẩn tắc có sẵn của xã hội…

Vậy vấn đề ở chổ khi nào bạn muốn tuân theo đạo Khổng, khi nào theo Đạo Lão. Hãy để mọi việc thật tự nhiên, đó là đạo Lão, nhưng cũng làm mọi việc theo những gì mình suy nghĩ, đó cũng là Đạo Lão. Nhưng sống có trên có dưới, có trách nhiệm với bản thân, với xã hội đó là theo Đạo Khổng. Quan niệm về đạo Khổng ngày này có thoáng hơn, nhưng nhìn chung vẫn là bắt buộc con người phải tu thân tích đức, sống theo những khuôn chuẩn.

Nhưng có một điều xuyên suốt cả mọi sự, đó là, hãy đừng để những hành động của mình, dù là theo Khổng, hay Theo Lão, làm ảnh hưởng xấu tới người xung quanh. Câu nói của đạo Phật, đã là những gì mình không thích, thì đừng gán gép cho người, đã là những gì người không thích thì đừng cố gán cho người. Nếu bạn cứ cố, điều đó gây ra cho người những vết thương khó lành.

Phụ lục: Khổng Tử gặp Lão Tử (theo Sử ký Tư Mã Thiên)

Khổng Tử đến Chu, muốn hỏi Lão Tử về lễ , Lão Tử nói :

- Những người ông nói đều tan xương nát thịt cả rồi , chỉ còn lời nói của họ thôi ( Khổng Tử chủ trương theo lễ nghi của các vua đời trước. Lão Tử bác lại ý kiến đó) . Vả lại , người quân tử gặp thời thì xe ngựa nghênh ngang; không gặp thời thì như cỏ bồng xoay chuyển . Tôi nghe nói : “Người buôn giỏi thì biết giấu của báu , khiến người ta thấy dường như không có hàng , người quân tử có đức tốt thì diện mạo dường như ngu si” (Hai câu này đều trong Đạo Đức Kinh ). Ông nên bỏ cái khí kiêu ngạo cùng cái lòng ham muốn nhiều , cái vẻ hăm hở cùng cái chí tham lam đi . Những cái ấy đều không có ích gì cho ông . Tôi chỉ bảo ông có thế thôi .

Khổng tử ra đi , bảo học trò :

- Con chim , ta biết nó biết bay ; con cá ta biết nó biết lội ; con thú , ta biết nó biết chạy . Đối với loài chạy , thì ta có thể dùng lưới để săn ; đối với loài lội thì ta có thể dùng câu để bắt ; đối với loài bay thì ta có thể dùng tên bắn ; đến như con rồng cưỡi mây cưỡi gió lên trời , ta không sao biết được ! Hôm nay gặp Lão Tử , ông ta có lẽ là con rồng chăng ?

About these ads
Tagged with:

Gửi phản hồi

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: